Çocuklarda ağız ve diş sağlığı hizmetleri; süt ve sürekli dişlerin gelişiminin izlenmesini, ağız hastalıklarının önlenmesine yönelik uygulamaları ve gerekli durumlarda tedavi işlemlerini kapsar.

Çocuğun ağız ve diş yapısı, yaşı, büyüme ve gelişim durumu, tedaviye uyumu ve mevcut sağlık bilgileri birlikte değerlendirilerek uygun yaklaşım belirlenir.

İlk diş hekimi muayenesi ne zaman yapılmalıdır?

İlk diş hekimi muayenesinin, ilk dişin sürmesini izleyen altı ay içinde ve en geç bir yaşına kadar yapılması önerilmektedir. Erken dönemde yapılan değerlendirmeler; ağız bakımının, beslenme alışkanlıklarının ve çürük riskinin değerlendirilmesine yardımcı olur.

İlk muayenede çocuğun dişleri ve ağız dokuları değerlendirilir; ebeveyn veya bakım veren kişiye yaşa uygun ağız bakımı, beslenme ve kontrol sıklığı hakkında bilgi verilir.

Çocuklarda hangi uygulamalar değerlendirilebilir?

Çocuğun klinik gereksinimlerine göre aşağıdaki uygulamalar değerlendirilebilir:

  • Düzenli ağız ve diş muayenesi
  • Çürük riskinin değerlendirilmesi
  • Ağız bakımı ve beslenme konusunda bilgilendirme
  • Florür vernik uygulamaları
  • Fissür örtücü uygulamaları
  • Süt ve sürekli dişlere dolgu yapılması
  • Süt dişlerinde pulpa tedavileri
  • Travmaya uğrayan dişlerin değerlendirilmesi
  • Çekilmesi gereken süt veya sürekli dişlerin tedavisi
  • Erken süt dişi kaybı sonrasında yer tutucu uygulamaları
  • Dişlerin sürme ve çene gelişiminin izlenmesi

Her uygulama her çocuk için gerekli değildir. Uygun işlem, ağız içi muayene ve gerekli görülen görüntülemeler sonrasında belirlenir.

Koruyucu uygulamalar

Florür vernik

Florür vernik, diş yüzeylerine diş hekimi tarafından uygulanan ve çürük riskinin azaltılmasına yardımcı olabilen koruyucu bir uygulamadır.

Uygulamanın gerekip gerekmediği ve tekrarlanma aralığı; çocuğun yaşı, çürük riski, ağız bakım alışkanlıkları ve klinik bulgular dikkate alınarak belirlenir. Florür vernik, hem süt hem de sürekli dişlerde çürüğün önlenmesine yönelik kullanılan yöntemler arasındadır.

Fissür örtücü

Arka dişlerin çiğneme yüzeylerinde bulunan derin oluklar, bazı çocuklarda gıda ve plağın birikmesine elverişli olabilir. Fissür örtücü uygulamasında bu oluklar uygun bir materyalle kapatılarak temizlenmesi daha kolay bir yüzey oluşturulması amaçlanır.

Uygulama özellikle sürekli arka dişler sürdükten sonra, dişin yapısı ve çürük riski değerlendirilerek planlanabilir. Fissür örtücülerin kontrol randevularında aşınma ve bütünlük açısından değerlendirilmesi gerekir.

Süt dişlerinin tedavisi neden önemlidir?

Süt dişleri; çiğneme, konuşma gelişimi ve sürekli dişler için ağızda yer korunması bakımından önem taşır.

Çürük veya enfekte süt dişleri ağrıya, beslenme güçlüğüne ve çevre dokularda enfeksiyona neden olabilir. Bu nedenle “nasıl olsa değişecek” düşüncesiyle tedavinin ertelenmemesi; dişin durumuna göre dolgu, pulpa tedavisi, çekim veya farklı bir yaklaşımın değerlendirilmesi gerekir.

Çocuklarda diş çürüğü nasıl önlenebilir?

İlk süt dişinin sürmesiyle birlikte yaşa uygun yumuşak bir diş fırçası ve florürlü diş macunuyla düzenli fırçalamaya başlanmalıdır. Küçük çocukların dişlerini etkili şekilde tek başına fırçalayamayabileceği için ebeveyn veya bakım veren desteği gerekir.

Üç yaşından küçük çocuklarda ince bir tabaka, üç ile altı yaş arasında ise bezelye büyüklüğünde florürlü diş macunu kullanılması önerilmektedir. Çocuğun macunu yutmaması ve fırçalamanın yetişkin gözetiminde yapılması önemlidir.

Çürük riskinin azaltılmasına yardımcı olmak için:

  • Dişler günde iki kez fırçalanmalıdır.
  • Şekerli yiyecek ve içeceklerin tüketim sıklığı sınırlandırılmalıdır.
  • Gece boyunca biberonla şekerli içecek, süt veya meyve suyu verilmemelidir.
  • Ara öğünlerde sık ve yapışkan şekerli gıdaların tüketiminden kaçınılmalıdır.
  • Düzenli diş hekimi kontrolleri sürdürülmelidir.
  • Florür ve diğer koruyucu uygulamalar bireysel risk değerlendirmesine göre planlanmalıdır.

Diş travmalarında ne yapılmalıdır?

Düşme veya çarpma sonrasında dişte kırılma, yer değiştirme, sallanma, kanama veya renk değişikliği görülebilir. Travmanın ardından belirgin bir sorun görülmese bile diş ve çevre dokuların değerlendirilmesi gerekebilir.

Süt dişleri ile sürekli dişlere uygulanacak yaklaşım farklı olabileceğinden, travmaya uğrayan dişe evde müdahale edilmemeli ve mümkün olan en kısa sürede diş hekimine başvurulmalıdır.

Çocuğun tedaviye uyumu

Çocukların diş tedavisine vereceği tepki; yaşına, gelişim düzeyine, önceki deneyimlerine ve yapılacak işleme göre değişebilir.

İlk görüşmelerde çocuğun ortama alışması, yaşına uygun bir iletişim kurulması ve gerekli işlemlerin aşamalı biçimde gerçekleştirilmesi planlanabilir. Tedavinin kapsamı ve uygulanabilecek yöntemler ebeveyn veya yasal temsilciye açıklanır.

Kontrol sıklığı

Kontrol aralığı her çocuk için aynı değildir. Dişlerin gelişimi, çürük riski, ağız bakım alışkanlıkları, mevcut tedaviler ve genel sağlık durumu dikkate alınarak kişiye özgü kontrol planı oluşturulur.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Değerlendirme ve tedavi planlaması için diş hekimi muayenesi gereklidir.